ETKİLİ SORUŞTURMA CUMHURİYET SAVCISININ SORUŞTURMA TEKNİKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASI AB ORTAK PROJESİ

Ceza adalet sisteminin etkinliğinin artırılması, adli soruşturmalar sonucunda açılan davalarda Ceza Muhakemesi Kanununun amaçladığı tek celsede karar verme hedefine ulaşılabilmesi için soruşturma safahatının etkin yürütülmesi gereklidir. Bu noktada Türk ceza adalet sisteminde sık karşılaşılan spesifik bazı suç tiplerine ilişkin Cumhuriyet savcılarının soruşturmalardaki yetkinliklerinin artırılması, yine kolluk tarafından toplanan delillerin filtrelenmesi hususunda kapasitelerinin artırılması ve soruşturmaların hızlı ve etkin şekilde yürütülmesi gerekliliği hususlarında bir ihtiyaç hissedilmektedir. Yine Türk ceza adalet sisteminde 'makul şüphe' ile iddianame düzenlenebildiği için, açılan ceza davalarındaki mahkumiyet/ beraat oranları da AB uygulamaları ile uyumlu değildir.

Proje ile Türk ceza adalet sisteminde Cumhuriyet Savcısının soruşturmadaki etkinliğinin artırılması sureti ile uluslararası mevzuat ve tavsiye kararları doğrultusunda geliştirilerek AB standartlarına yükseltilmesi hedeflenmektedir.Proje fişi yazım süreci tamamlanan ve 2018 yılı ikinci yarısında faaliyetlerinin başlaması öngörülen 3.500.000 Euro bütçeli bu projemizin önemli bir bileşeni C.Savcılarına, belli aralıklar ile asgari sayıda ders alma zorunluluğu getirilmesidir. Yine projede ele alınacak bir konu başlığı da Cumhuriyet Savcısının duruşmada bulunması gerektiği ki aynı zamanda aktif olması konusunda farkındalık artırılmasıdır.

Projemizin önemli bir diğer bileşeni Cumhuriyet Savcılarının tabi olduğu sicil değerlendirme ve teftiş sisteminde nicelik kadar niteliğe de dikkat edilmesi olup bu konuda; uygulaması çok az olan kamu davasının ertelenmesi yoluna gitmiş Cumhuriyet Savcısının hakkında lehe değerlendirme yapılması, iddianamenin iadesi kurumunun etkinliğinin artırılarak teftiş değerlendirmesinde de dikkate alınması ve yine kamu davasının açılmasında Cumhuriyet Savcısının taktir alanının esnetilmesi gibi spesifik konulara değinilmesi düşünülmektedir.

Bunun yanında iddianamenini adesi kurumuna işlerlik kazandırılması ve Cumhuriyet Savcılğı tarafından kolluk tarafından toplanan delillerin filtrelenmesi konusunda da projekapsamında çalışılacaktır.

Proje kapsamında üzerinde çalışılması düşünülen konular :

- Türk ceza adalet sisteminde sık karşılaşılan spesifik bazı suç tiplerinin tespit edilmesi, bu suç tiplerine ilişkin Cumhuriyet savcılarının soruşturmalardaki yetkinliklerinin artırılması, sık karşılaşılan ve spesifik suç tipleri için kontrol listeleri (checklist) oluşturulması,

- Kolluk tarafından toplanan delillerin filtrelenmesi hususunda C.Savcılarının kapasitelerinin artırılması ve soruşturmaların hızlı ve etkin şekilde yürütülmesi,

- Cumhuriyet Savcısının kamu davasını açarken sadece davanın kanuni dayanağını değil, herhangi bir sınırlama olmaksızın kovuşturmanın uygunluğunu da değerlendirebilmesi bağlamında bir proje alt çalışma grubu oluşturularak bir analiz raporu hazırlanması,

- C.Savcısının duruşmada bulunması gerektiği ki aynı zamanda aktif olması konusunda farkındalık artırılması,

- Soruşturmanın eksik olması nedeniyle yargılamanın tamamlanamıyor olması karşısında iddianamenin iadesi kurumuna işlerlik kazandırılması, bu noktada Yargıtay Ceza Dairelerinin içtihat birlikteliği sağlayarak bir ilke kararının ortaya konulması, hangi hususların iade nedeni olduğu konusunda bir fiili kabul öngörülmesi, suç bazında ilgili ceza dairesi tarafından yol gösterilmek sureti ile eksik soruşturmaların önüne geçilmesi,

- 2802 Sayılı Hâkimler ve savcılar Kanununu ile meslek içi eğitim hâkim ve savcıların hak ve yükümlülüğü olarak öngörülmekle; Cumhuriyet Savcılarına belli aralıklar ile asgari sayıda ders alma zorunluluğu getirilmesi,

- C.savcıların tabi olduğu sicil değerlendirme ve teftiş sisteminde nicelik kadar niteliğe de dikkat edilmesi, örneğin uygulaması çok az olan kamu davasının ertelenmesi yoluna gitmiş Cumhuriyet Savcısının hakkında lehe değerlendirme yapılması,

- Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi ile irtibat kurularak “Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi” kararlarının da çıkan işten sayılması ve/veya müfettiş incelemesine esas iş listesinde bu dosyaların çıkan işten sayılması,

- Hâkim, savcı ve avukatlar için yargı ritüeline uyulabilmesi anlamında ortak bir meslek içi eğitim programı düzenlenmesi.

Etkili soruşturma eksenli olarak hazırlanan bu projede üzerinde çalışması faydalı olabilecek konu başlıklarını Genel Müdürlüğümüze iletmek isteyen meslektaşlarımız, ramazan.gurkan@adalet.gov.tr adresine görüş ve değerlendirmelerini iletebilirler.

Katkı, görüş ve değerlendirmeleriniz için teşekkür ediyoruz.